Kennisplatform over betonconstructies

Cement, revolutiebestendig
70 jaar Cement: 1966 – 1980
Pierre Hendrikx

ma 24 september 2018
artikel

Als tweede in de serie van terugblikken op 70 jaar Cement mag ik me verwonderen over de periode van 1966 t/m 1980, de generatie van mijn ouders, met een blik vanuit het heden. Als ik schrijf dat ik me, als jonge constructeur, verwonder over het verleden, is dat het meest passend voor mijn ervaring op het doorbladeren van de oude edities van Cement. Als 'millennial' ben ik opgegroeid midden in de technologische revolutie, waarin hulpmiddelen als rekenmachines, computers en programmeertalen als gemeengoed beschouwd worden en de wereld steeds kleiner wordt door internet en efficiëntere transportmiddelen. Bij het terugbladeren was de verwachting bijzondere dingen tegen te komen, maar al bladerend door oude edities zijn er ook veel parallellen te vinden met de huidige tijd. Een hele verwondering?

Serie met terugblikken op Cement

Begin 2019 bestaat Cement 70 jaar. Met een serie artikelen blikt Cement terug op die zeven decennia. Verschillende auteurs beschouwen ieder een periode van 15 tot 20 jaar. De eerste fase (1949-1965) nam onze hoofdredacteur Dick Hordijk voor zijn rekening in het artikel 'Cement is onverminderd belangrijk'. Voor de periode 1966-1980 is het de beurt aan Pierre Hendrikx, bestuurslid van YouCon. 1981-1998 wordt door Johan Galjaard en Dik-Gert Mans beschouwt. Hun terugblik lees je in 'De grote werken'. Henk Wapperom zal binnenkort de laatste periode, 1999 tot nu, reviewen. Het is geheel aan de auteurs overgelaten wat zij uit de betreffende Cement-periode naar voren willen halen.

Nederland tussen 1965 en 1980

Om deze periode te begrijpen, was het zaak te achterhalen in welk decor Nederland zich toen bevond. De jaren 60, een tijd waarin Nederland de wederopbouw van de Tweede Wereldoorlog afsluit en verandert in een welvaartsstaat waarin de eerste huishoudelijke apparaten zoals de koelkast, wasmachine en televisie hun intrede doen. Hoewel Nederland welvarender wordt, zie je in de woningsector nog een groot tekort aan woningen die leiden tot het ontwerp van de eerste VINEX-wijken (Lelystad in 1967 [1]). In die tijd is van de privatisering van veel bedrijven, zoals we die nu kennen, nog geen sprake. Een voorbeeld hiervan, dat regelmatig terugkomt in de edities van Cement uit die tijd, is die van de Nederlandse Spoorwegen. Als staatsbedrijf bood het mogelijkheden voor het vervoer van cement (in bulk en zakken) over het spoor.

1. Advertentie van de NS als transporteur van cement [2]

Excursies

In 1964 werd door studiegroep Kasba '64 in Cement [3] verslag gedaan van een studiereis naar Marokko. Het doel was na te gaan hoe daar werd gebouwd en of het gebruik van het 'nieuwe' materiaal beton er al was doorgedrongen tot de bouwmethodieken. Hoewel beton anno 2018 een van de meest gebruikte bouwmaterialen wereldwijd is, werd in 1966 (toch slechts 50 jaar geleden) in Marokko hoofdzakelijk gebruikgemaakt van leem. De reden was dat dit materiaal het gemakkelijkst voorhanden was door de winning ervan nabij de bebouwde gebieden. Zelfs de ontwerpbureaus tekenden en berekenden er constructies op basis van de karakteristieken van leem. Met het huidige stelsel van normen en voorschriften zou het veilig construeren van leemconstructies, hout en stro al lastig genoeg zijn, laat staan dat het als comfortabel wordt beschouwd. 

Een tweede noemenswaardig artikel over een excursie waar mijn oog op viel, is die van de reis van het Betondispuut naar Polen in 1979 [4]. Polen, toen nog gelegen achter het IJzeren Gordijn, wordt daar omschreven als een staat in wederopbouw. De prefab-betonindustrie was er toen erg ver ontwikkeld (in meer en mindere mate efficiënt), wat leidde tot de eentonige, vaak rechthoekige woningbouwblokken die ook onder andere Oost-Duitsland zo typeerden.

2. Eentonige, rechthoekige woningblokken, gefotografeerd tijdens een excursie van het Betondispuut in Polen [4]

Bijzonder aan het vervolg van het artikel [4] is de uitgebreide (technische) uitleg over een aantal onderwerpen die tijdens de excursie zijn bekeken. Destijds, in 1979, waren er nog geen hulpmiddelen als internet en Google Translate, waarmee veel kan worden opgezocht en vertaald. Terecht wordt dan ook vermeld dat het erg lastig was de juiste informatie boven water te krijgen, omdat de bedrijven niet altijd waren ingesteld op het verstrekken van informatie. Daarnaast lagen de projecten ver uit elkaar en was er dus weinig tijd om op locatie discussies te voeren en of onduidelijkheden op te helderen.
De communicatie in de wereld is in korte tijd sterk veranderd. Waar Frankrijk nota bene de vaste telefoonlijn afschaft [5] en we langzaam afstevenen op een mobiel bestaan, is het niet altijd denkbaar meer om projecten te bezoeken om eventuele discussies en problemen op te lossen. Discussies op de bouwplaats worden vaker pas gevoerd wanneer er dreiging is van een gevaarlijke situatie.  

Hoewel tegenwoordig met een simpele druk op de knop elke vierkante meter van de aarde zichtbaar kan worden gemaakt en veel informatie digitaal beschikbaar is, zijn de excursies nog lang niet verdwenen. Een excursie zou natuurlijk met webcams vanuit je bureaustoel kunnen worden ingevuld. Echter, een digitale excursie kan niet voorzien in de opgedane indrukken en ervaringen zoals omschreven in het reisverslag van het Betondispuut. Daarin wordt de lezers aangeraden om Polen ook eens te bezoeken, om de gastvrijheid te ervaren. Het bezoeken en bestuderen van andere culturen (bijvoorbeeld op het onderwerp bouwnijverheid) is nog altijd interessant, omdat de uitvoering van projecten onderhevig is aan zaken zoals de omgeving waarin wordt gebouwd, de arbeidsethos en de beschikbare materialen.  

Nieuwsbriefabonnees lezen dit artikel gratis!

Abonnees op de nieuwsbrief van Cement krijgen dit artikel cadeau. Je kunt dit artikel volledig lezen. 

Nog geen abonnee op de nieuwsbrief van Cement? Via deze link kunt u lid worden, een wachtwoord kun je aanmaken door op 'wachtwoord vergeten' te klikken. 

Volledige
artikel lezen?
het volledige artikel is gratis beschikbaar
voor onze leden. Nog geen lid? meld je
aan bij ons netwerk.

Reacties

xMet het invullen van dit formulier geef je Cement en relaties toestemming om je informatie toe te sturen over zijn producten, dienstverlening en gerelateerde zaken. Akkoord

Copyright 2018 Aeneas Media

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie AccepterenWeigeren