Hergebruik van constructieve betonelementen wordt vaak gezien als logische stap richting circulair bouwen. Maar hoe groot is de milieuwinst in werkelijkheid? In dit artikel worden voor betonnen vloeren drie scenario's vergeleken: hergebruik, hoogwaardige recycling en de huidige praktijk van sloop-nieuwbouw. Zichtbaar wordt welke factoren bepalend zijn voor de uitkomst. Welke oplossing de beste is, blijkt niet eenduidig en kan per project verschillen.
De analyse uit dit artikel is bedoeld als vergelijking op hoofdlijnen en niet als bepaling van de exacte milieuwinst. De uitkomsten zijn sterk afhankelijk van de gekozen uitgangspunten. Dat geldt in het bijzonder voor hoogwaardige recycling. De aannames dat 30% van het cement ongehydrateerd is en dat dit materiaal 80% van het primaire cement kan vervangen, zijn ontleend aan een publicatie van de TU Delft en Universiteit Leiden uit 2015, maar voor dit artikel niet nader geverifieerd.
Hoewel de daadwerkelijk haalbare percentages in de praktijk naar verwachting zullen afwijken, geven de gehanteerde aannames inzicht in de mogelijke effecten van hoogwaardige recycling. De resultaten geven daarmee een indicatie van de orde van grootte en maken duidelijk welke factoren bepalend zijn voor de verschillen tussen hergebruik, hoogwaardige recycling en de huidige praktijk.
Foto 1 Uithijsen kanaalplaat uit bestaand gebouw (foto: Witteveen+Bos)
De bouwsector moet het materiaalgebruik en de bijbehorende milieu-impact verlagen. Beton speelt daarin een grote rol: het is het meest gebruikte constructiemateriaal en, mede door de grote massa, verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van de CO2-uitstoot van gebouwen. Hierdoor groeit de aandacht voor hergebruik van constructieve elementen.
Hergebruik van draagconstructies is in de praktijk complex. Hoe is de kwaliteit van beton en wapening vast te stellen? Blijft de stabiliteit van het gebouw gewaarborgd tijdens het uitzagen? En passen de elementen binnen het nieuwe ontwerp? Ook logistiek, planning en kosten spelen een rol. Hergebruik is daardoor altijd maatwerk.
Tegelijk is de potentie groot. Veel gebouwen met in het werk gestort beton komen de komende jaren beschikbaar voor transformatie of sloop. Als hergebruik op grotere schaal mogelijk blijkt, kan dat bijdragen aan een lagere milieu-impact van nieuwbouw én aan het realiseren van een circulaire industrie. Ook bij sloopaannemers en ontwikkelaars neemt de interesse toe om materiaalstromen beter te benutten.
Maar hoe groot is de milieuwinst in werkelijkheid? En hoe verhoudt hergebruik (scenario 1) zich tot alternatieven zoals hoogwaardige recycling (scenario 2) en de huidige manier van slopen en bouwen (scenario 3)?
Om een beeld te krijgen van die milieuwinst, is als referentie gekeken naar het project Circulaire sloop Stationsplein 107 in Leiden. Bij dit project wordt een bestaand gebouw deels gesloopt en worden betonnen vloeren uitgezaagd voor hergebruik in nieuwbouw op dezelfde locatie. Op het terrein worden zes nieuwe gebouwen gerealiseerd. Meer over dit project staat in het artikel ‘Betonelementen uit in-situ gezaagd’, elders in dit nummer.
Reacties