Voor het project The Ensemble in Amsterdam-Zuidoost is een geïntegreerde onderwaterbetonvloer toegepast onder twee hoogbouwtorens. Om het risico op watervoerende scheuren te beperken, is het water in een vroeg stadium afgepompt.

Zoals in het eerste artikel in deze serie toegelicht bestaat The Ensemble uit twee torens van respectievelijk 120 m en 100 m hoog. De torens zijn visueel verbonden door een commerciële plint (‘sokkel’) die tot de zesde verdieping reikt. Onder het gehele complex bevindt zich een tweelaagse parkeerkelder. Extra aandachtspunt in het ontwerp waren de oude funderingspalen, die onder twee oude kantoorpanden stonden. In het referentieontwerp werd voor de bouwkuip uitgegaan van een verankerde damwand met een traditionele onderwaterbetonvloer. In een ontwerpoptimalisatie is deze vloer vervangen door een geïntegreerde onderwaterbetonvloer.

Geïntegreerde onderwaterbetonvloer

Om droog te kunnen werken in een bouwput wordt vaak gebruikgemaakt van een vloer van onderwaterbeton. Op deze vloer wordt dan de definitieve constructievloer aangebracht – de onderwaterbetonvloer verliest zijn functie. Bij een geïntegreerde onderwaterbetonvloer wordt slim gebruikgemaakt van de tijdelijke voorziening voor de definitieve situatie: wanneer de onderwaterbetonvloer lokaal wordt gewapend, kan de dikte van het onderwaterbeton worden gebruikt voor de benodigde hoogte van poeren, stroken of plaat van de nieuwe fundering, waardoor de totale dikte van het vloerenpakket kan worden gereduceerd.

Een geïntegreerde keldervloer is al vaker toegepast in Nederland, dit project heeft echter zijn eigen bijzonderheden en uitdagingen op het gebied van waterdichtheid, geometrie en interactie met bestaande palen. Hoewel traditionele putten met onderwaterbeton bewezen methodes zijn, komt er geregeld lekkage voor. Bij The Ensemble is ervoor gekozen om, aan de hand van monitoring van de rijpheid van het onderwaterbeton, een deel van het water vroegtijdig uit de bouwput te pompen. Hiermee komt tijdens het uitharden meer horizontale druk op de vloer, waardoor er nagenoeg geen scheurvorming is ontstaan. Dit principe wordt verderop in dit artikel nader toegelicht.

Twee principes The Ensemble

Er bestaan verschillende varianten van geïntegreerde onderwaterbetonvloeren, van gedeeltelijk geïntegreerd (alleen de poeren) tot volledig geïntegreerd. Vaak worden staalvezels toegepast, soms wordt de onderwaterbetonvloer volledig voorzien van wapening of men kiest voor een combinatie van beide (hybride gewapend).

Bij The Ensemble zijn twee verschillende principes toegepast: een volledig geïntegreerde onderwaterbetonvloer onder de hoogbouw en een onderwaterbetonvloer met geïntegreerde poeren onder de sokkel. In beide gevallen is de vloer verankerd met GEWI-trekankers om de waterdruk onder de vloer op te nemen.

Hoogbouw

Voor de fundering van de hoogbouw is ervoor gekozen de onderwaterbetonvloer te wapenen, zodat in de eindsituatie een volledige geïntegreerde plaat wordt verkregen. De plaat heeft een totale dikte van 2,3 m waarvan 1,2 m onderwaterbeton (fig. 2). Het onderwaterbeton is voorzien van een ondernet en beugelwapening. Er zijn geen staalvezels toegepast.

Aangezien in het onderwaterbeton alleen een ondernet is toegepast, is de vloer in de tijdelijke fase als ongewapend beschouwd en ontworpen conform CUR-Aanbeveling 77 voor ongewapende onderwaterbetonvloeren [2]. In de eindfase is de gehele constructie, inclusief onderwaterbeton, als gewapende constructie beschouwd conform Eurocode 2 [3].