Hoe duurzaam is beton?

Beton is een materiaal dat al meerdere millennia wordt toegepast. Dat beton duurzaam is – in de betekenis dat het lang meegaat – blijkt wel uit het feit dat veel historische betonnen bouwwerken nog altijd overeind staan. De laatste jaren is vooral veel aandacht voor duurzaamheid in een andere betekenis: het milieu. Hoe duurzaam of ‘groen’ is beton in dit kader?

Cement, lijdend voorwerp of bindend element?

In de cement- en betonindustrie is het sleutelwoord ‘sustainability’ gewoonlijk verbonden aan de uitputting van natuurlijke bronnen, het gebruik van energie, het hergebruik van secundaire grond- en brandstoffen en met schoorsteenemissies. Van het grootste deel van het geproduceerde cement wordt beton gemaakt, en beton helpt juist weer om energie – en daarmee CO2-emissies – te besparen, bijvoorbeeld in de bebouwde omgeving. Tijd voor een tussenbalans.

Bouwen aan een schone lucht

In onze drukbebouwde omgeving laat de luchtkwaliteit veel te wensen over. Naast het veelbeschreven fijnstof zijn het vooral stikstofoxides (NOx) en vluchtige organische stoffen (VOC’s) die de luchtkwaliteit negatief beïnvloeden. Het is dus van groot belang concentraties van deze stoffen te beperken. Dit kan door bijvoorbeeld de uitstoot te verminderen. Ook kan de natuurlijke afbraak van de schadelijke stoffen worden gestimuleerd. Een van de mogelijkheden daartoe is toepassing van een speciale cementsoort: TioCem.

Beton met vliegas duurzaam?

Hoog-volume-vliegasbeton (HVFA-beton) wordt tegenwoordig gezien als een mogelijk ‘groen’ alternatief voor traditionele betonsamenstellingen. Doordat in HVFA-beton minimaal 50% van het cement vervangen is door puzzolaan vliegas, een bijproduct van kolengestookte elektriciteitcentrales, kan de CO2-uitstoot die te wijten is aan de productie van cement, in belangrijke mate worden teruggeschroefd. In dit artikel wordt de duurzaamheid van HVFA-beton besproken aan de hand van de porositeit en transporteigenschappen.

Beton en cradle to cradle

Cradle to cradle is een populair begrip in de huidige discussie over een duurzame ontwikkeling. Basisgedachte van het principe is dat al bij het ontwerp rekening wordt gehouden met hergebruik van materiaal: alles wordt volledig gerecyclet van ‘wieg tot wieg’, ofwel afval = voedsel. Vraag is: hoe zit het in dit kader met beton? Is er een plek voor dit materiaal in een wereld die wordt beheerst door de cradel-to-cradle-gedachte.

Passief Bouwen in gietbouw

Passief Bouwen wordt gekenmerkt door een optimale thermische schil en een efficiënt gebruik van zonne-energie. Door de warmteverliezen te beperken ontstaat een comfortabel en energiezuinig gebouw met een eenvoudig installatieconcept. Bovendien wordt de energieprestatiecoëfficiënt (EPC) door Passief Bouwen gehalveerd. Het concept legt sterk de nadruk op zorgvuldige detaillering en vergt kwaliteit in het ontwerp- en uitvoeringsproces. Een nadere beschouwing van het principe van Passief Bouwen, uitgevoerd in beton.

Begroeid beton

Integrale oplossingen met ecological engineering zijn mogelijk in bijvoorbeeld ontwerp en constructie van gebouwen, wegen en geluidwerende voorzieningen. Dit artikel geeft aan hoe het begroenen van betonnen muren en gevels een bijdrage kan leveren aan het vergroten van de betekenis van stedelijke groenstructuren.

Experimenteel Groen Beton

Aan de bouw, materialen en hun productie, in feite de gehele levenscyclus van een bouwwerk, worden steeds strengere duurzaamheideisen gesteld. Dit vraagt om innovaties, ‘out of the box’ denken, ook in de betonproductiesector. De Casestudy prefab beton 2008, met als thema ‘Groen beton’ resulteerde in enkele interessante experimenten, zoals Growcrete, interactief beton, CO2-absorberend beton en opvouwbaar beton.

Duurzaamheid meetbaar?

Duurzaamheid is een populair maar voor velen vaag begrip. De behoefte om duurzaam bouwen meetbaar te maken is groot. De afgelopen jaren zijn talloze meetinstrumenten ontwikkeld. Inmiddels zijn er – alleen al in Nederland – meer dan 50. Hoe zit beton hier in? En waar gaat het naar toe?

Duurzaam Construeren

Draagconstructies kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de duurzaamheid van gebouwen. Die bijdrage is veel groter dan vaak wordt gedacht. Puingranulaat en betonkernactivering zijn slechts het begin. Duurzaam Construeren gaat vooral om een fundamenteel andere manier van denken. Daarvoor moet de knop om, óók bij constructeurs.

Cement-lezing 2009: Communiceren is ook een vak

Op donderdag 19 maart werd aan de Haagse Hogeschool voor de vijfde keer de Cement-lezing gehouden, dit keer door Hans Ramler. In zijn columns had Ramler onder meer aandacht gevraagd voor de spagaat waarin de constructeur – en in bredere zin de techneut – zich in het bouwproces bevindt: overtuigd van zijn gelijk en van de techniek, maar onvoldoende in staat daarover met anderen te communiceren.

Bouwen, het ambacht voorbij (2)

Op vrijdag 8 februari 2008 hield prof.ir. Aad van der Horst zijn intreerede als hoogleraar ‘Uitvoering van Civieltechnische Constructies’. In een serie van drie artikelen publiceert Cement een bewerking. In het eerste deel kwamen de waarneming van de huidige toestand en de zichtbare trends aan bod. In dit tweede artikel wordt de conversie van deze trends naar invulling in onderwijs toegelicht.

Simulatie van lateigedrag

Bij overspanningen in metselwerk wordt vaak een voorgespannen betonnen latei gebruikt. Belasting wordt door samenwerking tussen latei en metselwerk afgedragen: samen vormen ze de samengestelde latei. In dit artikel worden de resultaten van numerieke simulaties van het gedrag van een samengestelde latei besproken en vergeleken met experimenten.

Scheurvorming volgens Eurocode 2

Het scheurgedrag van betonconstructies is reeds decennia het onderwerp van experimenteel en theoretisch onderzoek. Functionaliteit, esthetica en duurzaamheid zijn de voornaamste aspecten gekoppeld aan het scheurgedrag. Deze aspecten maken dat het beschrijven van het scheurgedrag onderdeel uitmaakt van de betonvoorschriften. Eurocode 2 'Beton' geeft rekenregels en detailleringstabellen. De achtergronden hiervan worden in dit artikel besproken.  

Formules of tabellen?

De regelgeving met betrekking tot scheurvorming in beton is in de loop der jaren sterk gewijzigd. Zo werd in de VB74/84 uitgegaan van een ‘exacte’ berekening en in de VBC 1995 van detailleringformules. Met de invoering van de Eurocode krijgt constructeur de mogelijkheid tussen beide methoden te kiezen: berekening van de scheurwijdte via formules of toetsing van de constructie aan detailleringstabellen. Aan de hand van twee cases worden de methodes toegelicht en vergeleken met de uitkomsten volgens de VBC 1995.

Rekenvoorbeelden bij Eurocode 2: Dwarskracht

In de serie met rekenvoorbeelden voor de Eurocode 2 is in dit artikel dwarskracht aan de beurt. Aan de hand van vier voorbeelden wordt toegelicht hoe de dwarskrachtweerstand en de benodigde dwarskrachtwapening moet worden berekend volgens de Eurocode 2.

Verdiepingsinfomatie:

In de boekbespreking ‘Feest voor de constructieve geest’ wordt verwezen naar de voordracht W.G. Quist, 'Had Karel Appel toch gelijk?' uit Architectuurbulletin, no. 03, 2007.

Klik hier voor de tekst

Rectificaties:

Tandopleggingen volgens NEN 6720 (Cement 2009/1): Correctie figuur 7

Invloed DPC-folie op schuifsterkte (Cement 2009/1): Correctie tabel 1

Literatuurlijst

Literatuurlijst bij het artikel ‘Beton met vliegas duurzaam?’