thema Voorspellende modellen1201228 thema Aan levensduurvoorspellingen volgens de CUR- Leidraad [1] ligt een probabilistische aanpak ten grond- slag. Toch bestaat er enige terughoudendheid bij het gebruik van deze methode. Dat terwijl deze aanpak bij het `voorspellen' van een bezwijkkans vrijwel algemeen wordt geaccepteerd. Is dit een kwestie van onwennig- heid of is er meer aan de hand? Voorspellende modellen De macht en onmacht van modellen voor levensduurvoorspellingen De probabilistische aanpak vormt de basis voor veiligheidsbe- schouwingen. De Nederlandse betonvoorschriften en de Euro- codes zijn ondenkbaar zonder een probabilistische aanpak en niemand twijfelt aan de toepasbaarheid van deze methode voor het opstellen van deze voorschriften. Toch zien wij bij het toepassen van de probabilistische aanpak voor levensduurvoor- spellingen regelmatig stevige discussies ontstaan. Dat vraagt om een verklaring. Eerst enkele algemene opmerkingen over de aard van modellen en de verschillende soorten modellen die wij in techniek en wetenschap gebruiken. Daarna wordt ingegaan op modellen voor levensduurvoorspellingen. Model en werkelijkheid Modellen zijn een vereenvoudiging van de werkelijkheid. Dat geldt voor alle modellen. `Goede' modellen zijn evenzeer vereenvoudigingen van de werkelijkheid als `minder goede' modellen. Trouwens, wanneer is een model goed te noemen en wanneer niet? Je kunt zeggen dat een model goed is als het geschikt is voor het doel waarvoor het is ontworpen. In plaats van te spreken over goede en slechte modellen is het vaak ook beter om te spreken van geschikte en niet geschikte modellen. Modellen die bepaalde fenomenen bij benadering beschrijven noemen we beschrijvende modellen. Zeer gedetailleerde model- len, waarin zo goed als alle denkbare parameters zijn meegeno- men en waarin interacties tussen parameters zijn gebaseerd op natuurwetten, worden wel verklarende modellen genoemd. Ze brengen gedragingen aan het licht die je zonder de hulp van modellen niet snel op het spoor zou komen. Dit type modellen is ook geschikt om gezicht te geven aan een (nog) niet bestaande werkelijkheid. Deze modellen worden toegepast bij het ontwerpen van bijvoorbeeld composietmaterialen. Die worden op de tekentafel ontwikkeld om een van te voren gede- finieerd gedrag op te leveren. Daarnaast kennen we ook wiskundige modellen, waarmee het gedrag van fenomenen, materialen, systemen, of processen mathematische kan worden beschreven. Voorspellende modellen Voor levensduurvoorspellingen wordt gebruik gemaakt van ? de naam zegt het al ? voorspellende modellen. Voorspellende modellen werden gebuikt door de Club van Rome. Voorspeld werd hoe de toekomst van de wereld er uit zou zien bij ongewij- zigd beleid van overheden. Deze voorspellingen waren geba- seerd op een wiskundige beschrijving van waargenomen ontwikkelingen in het verleden. De voorspellende modellen voor chloridepenetratie, die in de CUR-Leidraad zijn gebruikt, zijn in zekere zin vergelijkbaar met de voorspellende modellen van de Club van Rome. Voorspeld wordt hoe snel, onder aanname van bepaalde materiaalconstanten, transportwetten en externe randvoorwaarden, een chloridefront in beton voort- schrijdt. Door wijzigen van modelparameters of randvoorwaar- den kun je nagaan wat het effect is op de indringsnelheid van het chloridefront. Daarmee hebben we dan ook meteen een paar van de meest krachtige eigenschappen van voorspellende modellen in beeld gebracht. Het vermogen om het verloop van complexe processen in de tijd te simuleren geeft ons de moge- lijkheid om in de ontwerpfase van een project gefundeerde